Tủ sách dòng họ
Nguồn gốc và Ý nghĩa mô hình “tủ sách dòng họ”
Nguồn gốc phong trào
Tại các khu vực nông thôn, đồng hành cùng sự xuất hiện và phát triển của các quỹ khuyến học, nhiều gia đình đã thành lập mô hình 'tủ sách dòng họ'. Ban đầu, mô hình này khá mới mẻ và độc đáo. Tuy nhiên, đến nay, mô hình đã phát triển và hoạt động hiệu quả tại nhiều địa phương trên toàn quốc. Nhu cầu đọc sách của người dân nông thôn ngày càng tăng, nhưng hiện tại chỉ có một số nguồn sách từ các thư viện như 'Thư viện xã', 'Tủ sách khu dân cư', 'Tủ sách pháp luật xã', 'Điểm Bưu điện-Văn hoá xã' và hệ thống 'Thư viện trường học' cấp cơ sở. Tuy nhiên, thực tế cho thấy các hình thức này chưa đạt được hiệu quả như mong đợi: thư viện xã, tủ sách thôn, làng đặt tại các nhà văn hóa thôn hầu như không hoạt động. Tủ sách pháp luật thường được đặt tại UBND các xã, gây khó khăn cho người dân khi muốn đến đọc sách. Tủ sách tại điểm Bưu điện - Văn hoá xã thiếu sách, không thoải mái, chật chội và không hấp dẫn người đọc. Các thư viện trường học cấp cơ sở thường chỉ phục vụ cho giáo viên, chưa thực sự đáp ứng nhu cầu của học sinh.
Trong tình hình đó, việc thành lập tủ sách dòng họ là một biện pháp hữu ích để đáp ứng nhu cầu đọc sách và báo của người nông dân, đồng thời đóng góp vào việc nâng cao kiến thức, nhận thức xã hội và khuyến khích thói quen đọc sách. Tủ sách dòng họ cũng góp phần xây dựng truyền thống hiếu học trong dòng họ. Một ưu điểm đặc biệt của tủ sách dòng họ là thời gian mở cửa linh hoạt trong tuần, thậm chí cả ngày thứ bảy và chủ nhật; những thư viện này hoàn toàn miễn phí và cung cấp dịch vụ đọc tại chỗ hoặc mượn sách báo về nhà. Hơn nữa, tủ sách dòng họ thường được đặt tại những địa điểm gần gũi với người dân nông thôn như từ đường và nhà trưởng họ, và quy trình mượn sách đơn giản, dựa trên mối quan hệ gia đình và hàng xóm, điều này đã giúp tủ sách đạt hiệu quả tốt hơn.
Nói đến mô hình tủ sách dòng họ, chúng ta không thể không kể đến những cá nhân và tổ chức tiêu biểu đã không ngừng đóng góp cho sự nhân rộng của phong trào này. Anh Nguyễn Quang Thạch, người được mệnh danh là “Chàng trai xuyên Việt vì 'tủ sách dòng họ”. Trải qua 13 năm hoạt động, mô hình của anh đã xây dựng được 50 tủ sách với hơn 9.000 đầu sách ở 14 tỉnh. Ngoài ra, ngoài sự cố gắng của bản thân, anh đã nhận được sự đóng góp của 72 cá nhân trong và ngoài nước với hơn 7.000 cuốn sách, tạp chí cùng gần 70 triệu đồng và 200 USD. Dự án tủ sách vừa nhận được 400 triệu đồng từ cuộc thi Ý tưởng phục vụ cộng đồng, được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho phép chuẩn hóa mô hình tại Thái Bình. Một số dòng họ có mô hình này nổi tiếng gồm: Tủ sách của dòng họ Đinh (thôn Khê Ngoại, xã Văn Khê, Mê Linh, Hà Nội)… Tủ sách một số dòng họ tại các xã An Dục, Đồng Tiến, An Vũ (huyện Quỳnh Phụ - Thái Bình); Tủ sách họ Hoàng ở xã Diễn Cát (Diễn Châu - Nghệ An).
Ý nghĩa của những tủ sách dòng họ
Những tủ sách dòng họ ngày càng đóng một vai trò quan trọng hơn trong việc hình thành văn hoá đọc tại các vùng quê nước ta, khuyến khích các hoạt động nâng cao trình độ dân trí của nhân dân cả nước. Hơn hết tủ sách dòng họ còn khẳng định rõ ràng sự gắn kết của các dòng họ và tác động tích cực mà văn hoá đã và đang mang lại cho xã hội nước ta.
Một lợi ích rõ rệt mà mô hình “tủ sách dòng họ” đã mang lại ngay cho các địa phương đó là nguồn tri thức dồi dào, phục vụ cho quá trình học tập và phát triển bản thân. Với những nguồn sách chất lượng và đầy đủ, các con em trong dòng họ và địa phương sẽ có cơ hội trau dồi thêm không những là kiến thức mà còn các kỹ năng về tư duy, tính sáng tạo trong học tập và làm việc. Từ đó, các em sẽ có thêm nhiều cơ hội phát triển bản thân, đạt được những thành công sau này trong cuộc sống và quay trở lại đóng góp cho quê hương dòng họ của mình. Với nguyên tắc hoạt động phi lợi nhuận, rất nhiều em nhỏ có hoàn cảnh khó khăn đã có thể tiếp cận tốt hơn tới các nguồn sách. Theo ông Vũ Thế Khương, người trực tiếp quản lý tủ sách của dòng họ Vũ Thế: “Các em nhỏ có hoàn cảnh khó khăn ở địa phương, không có điều kiện mua sách có thể đến đọc miễn phí".
Không dừng lại ở đó, văn hoá đọc và thảo luận tri thức của người dân cũng được phát triển nhờ vào những mô hình tủ sách dòng họ kể trên. Với nhiều dòng họ, tủ sách dòng họ được đặt ở từ đường là cơ hội để các thành viên trong dòng họ được trao đổi thông tin, chia sẻ kiến thức với nhau, tạo ra không gian để mọi người được giao lưu. Người lớn có thể tới đây đọc các báo, tin tức, và các đầu sách về khoa học. Việc này còn mang ý nghĩa gắn kết các thành viên trong dòng họ, góp phần tạo ra nền tảng vững chắc cho sự phát triển của dòng họ. Khi thế hệ trường thành có thể làm gương trong việc tự học hỏi trau dồi kiến thức bằng việc đọc sách tại các tủ sách dòng họ, thì con em trong dòng họ cũng sẽ được truyền động lực để phát triển bản thân.
Tạm kết
Bắt nguồn từ những nguyện vọng đơn giản về việc có sách học để phục vụ quá trình học tập và nâng cao tri thức của người dân, và đặc biệt là các em học sinh tại các nông thôn Việt, hiện nay mô hình “tủ sách dòng họ” ngày càng được lan toả và nhận được những đóng góp tích của các thành viên trong dòng họ. Mô hình này không chỉ phản ánh tinh thần hiếu học và đề cao giáo dục, mà còn khẳng định được những tác động tích cực mà văn hoá dòng họ phát triển có thể đem lại
Nguồn: Tocviet.vn
Nhận xét
Đăng nhận xét